Een verjaardag zonder prosecco, Carnaval zonder bier, of Oud en Nieuw zonder champagne. Het voelt bijna verplicht. Maar waarom eigenlijk? Alcohol is zo diep verweven met feesten en vieren dat we er nauwelijks bij stilstaan.Â
Een gewoonte van duizenden jaren
Alcohol en sociale rituelen gaan al ver terug. De oude Grieken dronken wijn bij symposia, de Romeinen hadden hun drinkfestijnen, en in de middeleeuwen werd bier geschonken bij elke gemeenschappelijke bijeenkomst. Deels praktisch: water was vaak onveilig. Maar al snel groeide het uit tot iets meer. Samen drinken werd een symbool van vertrouwen, verbinding en vreugde.
Die eeuwenoude gewoonte is er met de paplepel ingegoten. Feesten zonder drank is voor de meesten als autorijden zonder muziek. Het kan best, maar het is gewoon niet hetzelfde.
Wat alcohol doet met een feestje
Vanuit neurologisch oogpunt is de aantrekkingskracht van alcohol heel begrijpelijk. Alcohol verlaagt de activiteit in de prefrontale cortex, het deel van je hersenen dat verantwoordelijk is voor zelfcontrole en sociale remmingen. Het resultaat? Je wordt losser, grappiger, minder bezig met wat anderen van je denken. En dat is op een feestje top.
Daarbij stimuleert alcohol de aanmaak van dopamine, het stofje dat je een prettig gevoel geeft. Het eerste glas geeft letterlijk een beloning in je hoofd. Geen wonder dat het een standaardonderdeel van elk feest is geworden.
Nergens is de link tussen drank en feestcultuur zo zichtbaar als tijdens Carnaval. Drie dagen lang wordt in het zuiden van Nederland de rem er helemaal af gegooid. Brabant en Limburg veranderen in een eindeloze stoet van kostuums, muziek en biertaps. Nuchter Carnaval vieren bestaat in principe wel, maar je krijgt wel rare blikken.
Het bijzondere aan Carnaval is dat alcohol functioneert als sociaal smeermiddel. Mensen die elkaar niet kennen proosten, omhelzen en zingen samen. De drank verlaagt de drempel om contact te maken. En dat gevoel, dat gevoel van even helemaal jezelf zijn, is precies wat mensen zoeken.
De mythe van de vrolijke drinker
Er is een kant die minder op feestjes besproken wordt. Alcohol is voor een groot deel van de mensen niet zomaar een los glaasje op z’n tijd. Voor sommigen groeit het gebruik langzaam maar zeker uit tot iets wat moeilijk te stoppen is. Juist omdat drank zo genormaliseerd is in sociale context, valt problematisch gebruik lange tijd niet op, ook niet voor de drinker zelf.
Instellingen zoals THE YOUTURN, een bekende afkickkliniek alcohol met een aanpak gericht op duurzaam herstel, zien dat veel cliënten pas hulp zoeken als sociaal drinken ongemerkt jarenlang is geëscaleerd. Feestjes, borrels, verjaardagen, het zijn allemaal momenten waarop het gebruik vanzelfsprekend voelt en dat maakt het lastig om de grens te herkennen.
Vrolijkheid zonder kurkentrekker
Betekent dit dat we allemaal maar nuchter moeten feesten? Niet per se. Maar het is wel interessant om je af en toe af te vragen: drink ik omdat ik het wil, of omdat het gewoon zo hoort? Steeds meer mensen kiezen bewust voor alcoholvrije alternatieven, en de industrie speelt daar handig op in met steeds betere mocktails en alcoholvrij bier.
Voor wie merkt dat stoppen of minderen moeilijker gaat dan verwacht, is er gelukkig professionele hulp beschikbaar. THE YOUTURN geldt als luxe afkickkliniek Nederland met een persoonlijke benadering, zonder het stigma dat er soms nog aan kleeft.
Vrolijkheid en verbinding horen bij feesten. Alcohol al iets langer dan ons lief is misschien.
